|
شانه دار ژله اي چيست؟
شانه داران گروهي از جانوران آبزي (پلانکتون ها) هستند که در سراسر اقيانوس هاي جهان پراکنده اند، از خصوصيات تغذيه آنها ميل بسيار زياد به تغذيه است؛ در مورد غذا بسيار حريص و سيري ناپذير هستند و گوارش آنها بسيار سريع است، آنها توان بسيار بالايي براي توليد مثل و بقا دارند، تعداد تخم ها در يک زمان بسته به دسترسي به غذا و درجه حرارت 3000 - 2000 تخم در هر روز است و مدت تبديل تخم به لارو 21 ساعت از زمان تخم ريزي است. حال تصور کنيد بدون هيچ مانعي با چه سرعت وحشتناکي در حال ازدياد هستند. در درياي خزر تا عمق 50 متري ديده شده اند و بيشترين تراکم آنها در عمق 20 متري است.
جالب است بدانید که اندازه ی این شانه دار از کف دست هم کوچکتر است!
شانه دار ژله اي از کجا مي آيد؟
تهديدآميزترين اتفاق براي اکوسيستم خزر، ورود شانه دار ژله اي Mnemiopsis Leidyi بومي آمريکاي شمالي بود. اين گونه به طور اتفاقي از طريق آب توازن کشتي هاي تجاري انتقال پيدا کرد. (آب توازن آبي است که به داخل مخازن کشتي هاي بزرگ براي برقراري تعادل از دريا پمپ مي شود.) اولين بار دهه 1980 به درياي سياه وارد و سبب تغيير کل اکوسيستم آن و از بين رفتن 24 محل اصلي ماهيگيري شد، از آنجا به درياهاي آزوف، مرمره، اژه و در نهايت خزر هجوم آورد و در سواحل جنوبي درياي خزر شرايط مناسبي براي رشد آن در سرتاسر سال فراهم بود.
آنها چگونه باعث نابودي گونه هاي درياي خزر مي شوند؟
اين موجود از زئوپلانکتون ها و تخم ماهي ها بلاخص کيلکا تغذيه مي کند. در برنامه پايش مستمر برخي گونه هاي زئوپلانکتون بومي به کلي از نمونه گيري ها ناپديد شده اند و تأثير آن بر خزر از ساير مناطق متأثر در اولين سالهاي تهاجم ويرانگرتر بوده.
با توجه به منابع غذايي مشترک بين شانه دار ژله اي و کيلکا، جمعيت آن به شدت سقوط کرده و همچنين ماهيان خاوياري و فوک ها نيز که از کيلکا تغذيه مي کنند در معرض خطر انقراض قرار گرفته اند.
دکتر غفار زاده، مدير برنامه محيط زيست خزر دراين باره مي گويد: داستان شانه دار، داستان غم انگيزي است، در دهه 90 تقريبا نسل ماهي آنچوي را در درياي سياه نابود کرد، وقتي به آمار درياي سياه مي نگريم، سقوط وحشتناکي مشاهده مي شود و اين بلا سر کيلکاي خزر هم آمده؛ سواحل جنوبي خزر متأسفانه زيستگاه مناسبي براي آنهاست و از نظر علمي به درجه تراکم بالايي رسيده اند، چنانچه دو منحني برداشت کيلکا و رشد شانه دار ژله اي را کنار هم بگذاريم با هم درجه همبستگي فوق العاده بالايي دارند، البته نبايد فراموش کرد که 8 - 7 سال پيش برداشت کيلکاي ما هم شايد غيرمنطقي بوده، يعني بيش از حدي که دريا توان بازسازي داشته و در واقع هر دو علت به اين مسئله کمک کردند.
سوء تغذيه و کاهش ذخيره چربي در بدن فوک ها باعث ضعيف تر شدن آنها در برابر بيماري ويروسي شده و ارتباط انکارناپذيري با حمله شانه دار ژله اي به ذخاير غذايي آن دارد. مطالعات نشان مي دهد صيد ماهي کيلکا از 95 هزار تن در سال 78 به کمتر از 16 هزار تن در سال 82 رسيد؛ پس از آن گرچه شتاب روند کاهشي کمتر شد اما اين بدان معني نيست که نگراني در مورد شانه دار هم کم شود، احتمال اين وجود دارد که دوباره شاهد يک بحران جديد باشيم. بین سال های 82 - 78 صید کیلکا توسط ماهیگیران ایرانی تقریبا 80 درصد کاهش داشته و حداقل ضرری معادل 20 میلیون دلار در سال را نشان می دهد. ارزیابی اقتصادی ضررهای ناشی از این امر دشوار ولی قطعا در روند رشد فعالیت های اقتصادی بسیار تأثیر منفی گذاشته است.
دریای خزر که از صید بی رویه ماهی آسیب دیده از انفجار ناگهانی شانه دار ژله ای در معرض خطر جدی تری قرار گرفته است.
....همشهری....
این هم یک عکس از Beroe ovata ؛دشمن طبیعی شانه دار که زیستگاه اصلی آن دریای سیاه است.
|
