|
جنگلهاي حراي قشم يكي از شگفتانگيزترين جنگلهايي است كه هرچه از زيبايي آن گفته و شنيده ميشود، نميتواند گوشهاي از زيبايي آن را ترسيم كند و تنها با ديدن اين جنگلهاست كه قادر به درك شنيدههايمان از آنها ميشويم.
اين جنگلها در آبهاي كمعمق سواحل خليج فارس ريشه دوانده و محيطي براي زيست انواع آبزيان، پرندگان و دوزيستان ايجاد كردهاند.
حرا، گونهاي از درخت مانگرو است و به همين دليل اين جنگلها به جنگلهاي مانگرو نيز شهرت دارند.
اين درخت به افتخار بوعلي سينا دانشمند فرهيخته ايراني Avesenix Marina نامگذاري شده است.
حرا نوعي درخت آبزي با ريشه هوايي است كه تخم آن پس از عملآوري در روي گياه و رها شدن بر روي آب به آساني در كف نقاط كم عمق دريا رشد ميكند و تا ارتفاع چهار متر از سطح آب بالا ميآيد و سالي يك بار نيز به گل مينشيند.
اين درختان به هنگام بالا آمدن آب دريا تا قسمت تاج در آب فرو رفته و شناور ميشوند و با پايين رفتن آب دريا بدنه و شاخههاي آنها براي مدت شش تا هفت ساعت آشكار ميمانند.
از ويژگي ديگر اين جنگلها بينيازي آنها به روييدن در آب شيرين است به طوري كه اين درختان مقداري از نمك آب دريا را از طريق ريشهها جذب و از طريق واكوالهايشان دفع ميكنند.
رويشگاه جنگلهاي حرا در استان هرمزگان آخرين ناحيه پراكنش اين درختان كمياب به ناحيه ساحلي شمال خليج فارس است و در مقياس جهاني آخرين محدوده پراكنش جهاني آنها در سواحل شمال غربي آسيا محسوب ميشود.
در گذشته استفاده از چوب درختان حرا براي سوخت رواج بسياري داشته است اما در حال حاضر تنها از برگ درختان حرا براي تعليف دام و گلهاي آن براي تهيه عسل و زنبورداري استفاده ميشود و به واسطه غني بودن محيط آبي رويشگاه اين جنگلها، گرايش بسياري در استفاده از عرصه اين جنگل براي آبزيپروري به خصوص احداث استخرهاي پرورش ميگو ديده ميشود.

دكتر پيمان يوسفي آذري ـ مديركل دفتر جنگلهاي خارج از شمال سازمان جنگلها، در ذكر اهميت اين جنگلها، آنها را حلقه اول اقتصاد ماهيگيري در دنيا معرفي ميكند و ميافزايد: حفظ اين جنگلها غناي ماهيگيري و غناي دريا را حفظ ميكند و همچنين اين جنگلها مامن بسيار مناسبي براي حفظ سواحل بوده و همچون سپر جلوي تندي امواج را ميگيرند.
وي با بيان اينكه اين جنگلها، آشيان اكولوژيك بسيار وسيعي محسوب ميشوند، افزود: تخريب اين منطقه آسيب بسيار جدي به اين نواحي خواهد زد و اين منطقه را به سمت بياباني شدن پيش ميبرد.
يوسفي با اشاره به اينكه در گذشته افراد منطقه براي تامين سوخت باعث تخريب اين جنگلها ميشدند، تصريح كرد: در حال حاضر توسعه صنعتي، بيشترين عامل تخريب اين جنگلها محسوب ميشود.
مديركل دفتر جنگلهاي خارج از شمال به ساخت اسكله در خور آذيني (يكي از رويشگاههاي جنگلهاي حرا در هرمزگان) اشاره كرد و گفت: رفت و آمد لنجها موجهاي بزرگي در اين منطقه ايجاد ميكند كه اين موجها رسوب روي درختان و ريشهها را كه از آنها تغذيه ميكنند از بين ميبرد و باعث تخريب آنها ميشود.
وي مشكل اصلي مانگروهاي ايران را تصادم توسعه با حفظ اين جنگلها ذكر كرد و افزود: جنگلهاي براي حياتشان نياز به 10 درصد آب شيرين دارند كه اين مقدار از طريق آب باران يا رودخانهها تامين ميشود ولي گاهي با احداث سد يا جادهسازي بر روي رودخانههايي كه به اين جنگلها مرتبط هستند، در مناطقي همچون پارس عسلويه شرايط تخريب اين جنگلها رافراهم كرده است.
يوسفي جلوگيري از توسعه صنعتي و عمراني در اين مناطق را در حفظ اين جنگلها موثر دانست و ادامه داد: طي دو سال گذشته منابع طبيعي استان هرمزگان در توسعه جنگلهاي حرا اقدامات بسيار مطلوبي انجام داده است به طوري كه در گذشته حداكثر توسعه در جنگلهاي مانگرو 500 هكتار در كل حاشيه جنوب از استانهاي هرمزگان، بوشهر و سيستان و بلوچستان بوده ولي در حال حاضر به سه هزار و 500 هكتار و اعتباراتشان نيز در سال تا حد 300 ميليون تومان در كل كشور افزايش يافته است.
طبق آمار فائو سطح كل جنگلهاي مانگرو در جهان 530/16 ميليون هكتار برآورد شده است و تنها 55 كشور در دنيا و در آسيا نيز فقط 14 كشور واجد سطوح وسيعي از اين جنگلها هستند.
از نظر وسعت جنگلهاي مانگروي ايران در دنيا رتبه 43 و در آسيا جايگاه دهم را دارد و در بين كشورهاي حاشيه خليج فارس بيشترين سطح جنگلهاي طبيعي مانگرو در ايران موجود است.
مساحت جنگلهاي مانگرو در استان هرمزگان بيش از 20 هزار هكتار بوده كه اين ميزان بيشترين سطح در ميان استانهاي ساحلي جنوب كشور است.
سيدحميد رضايي ـ رييس اداره منابع طبيعي شهرستان قشم ـ نيز با بيان آنكه در سال جاري تعداد 600 هزار اصله نهال حرا با مشاركت مردم در شهرستان قشم توليد شده است، افزود: به دليل اينكه عقيده ما بر اين است كه بحث حفاظت از منابع طبيعي بدون حضور و مشاركت مردم امكانپذير نيست بنابراين در حفاظت اين جنگلها مردم را وارد عرصه كردهايم.
وي توسعه جنگلهاي حرا را يكي از اقدامات انجام شده در جهت حفاظت از اين جنگلها عنوان كرد و گفت: مردادماه سال جاري در سواحل شمالي جزيره قشم، پس از آموزش به جوامع محلي با كمك آنها اقدام به جمعآوري بذر از سطح جنگلهاي حرا كردهايم.
وي خاطرنشان كرد: توليد و نگهداري نهالها پس از هفت ماه توسط مردم در مهرماه سال جاري، در سطحي بالغ بر حدود 700 هكتار در سواحل شمالي جزيره قشم از روستاي "هلر" تا "درگاهان" وارد عرصه شد.
رضايي به بهرهبرداري جزئي روستاييان دامدار از اين جنگلها اشاره كرد و با بيان اينكه روستاييان افراد كم درآمدي هستند و زندگي آنها با اقتصاد روستايي ميگذرد، ميزان دام در جزيره قشم را حدود 50 هزار راس ذكر كرد و گفت: به عقيده ما بايد بهرهبرداريهاي روستاييان از اين جنگلها را اصولي و قانونمند كرد كه خوشبختانه در حال حاضر بسياري از مردم به اهميت جنگلهاي حرا پي بردهاند.
وي تصريح كرد: ميتوان با افزايش حمايت از دامداران اين منطقه بهرهبرداريهاي آنها از اين جنگلها را اصولي كرد و اميدواريم با توانا كردن جوامع روستايي در آينده به هيج وجه بحث برداشت از اين جنگلها را نداشته باشيم.
آنچه مسلم است بايد در راستاي حفاظت و توسعه اين جنگلهاي ارزشمند به عنوان سرمايه ملي كشور اقدامات اصوليتري انجام داد و قوانين محكمتري وضع كرد تا هيچ فعاليت توسعهاي يا نياز معيشتي روستاهاي منطقه نتواند شرايط تخريب و از بين بردن آنهارا فراهم كند.
....ايسنا....
|